Τα χαϊκού του Α2

Οι πρώτες τους ποιητικές δοκιμές έχουν γίνει...

Τα χαϊκού του Α1

Τα Μανιτάρια στην πόλη γίνονται ... κόμικ

Το Α1

Το Α2

Ξυπόλυτοι ήρωες

Μέσα από το βιβλίο γνωρίζουμε και την πιτσιρικαρία του «Ξυπόλυτου Τάγματος». Πρόκειται για τα 160 παιδιά, που η δράση τους πήρε διαστάσεις μύθου όταν διώχτηκαν από τα ορφανοτροφεία της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί κατακτητές στα χρόνια της Κατοχής του Bʼ Παγκοσμίου Πολέμου και πετάχτηκαν στο δρόμο.

     Αυτά τα  ορφανά, λοιπόν, για να επιβιώσουν, παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους! Οργανώνονται σαν μυστικός «στρατός», με ιεραρχία και πειθαρχία. Μόνα τους συγκροτούν ομάδες κρούσης και βοήθειας. Πηγή για την τροφοδοσία τους είναι τα γερμανικά καμιόνια που κουβαλάνε ψωμί και τρόφιμα. Τα παγιδεύουν και τα κλέβουν! Τα κλεμμένα μοιράζονται στα ορφανά, αλλά και σε άλλους κατοίκους της Θεσσαλονίκης που είχαν ανάγκες!

Τα παιδιά του «Ξυπόλυτου Τάγματος» έμειναν στην ιστορία σαν σαλταδόροι!

Με το Ξυπόλυτο τάγμα ασχολήθηκαν ο Φώτης, η Σάντρα, η Ιωάννα και η Χριστίνα.

Ξυπόλυτοι ήρωες

    Ήρθε η ώρα να παρουσιάσουμε και τα κορίτσια του βιβλίου μας, την Αλέγρα που τόσο αγαπήσαμε και συμπονέσαμε. Καρδιοχτυπήσαμε μαζί της, την ακολουθήσαμε στο μαρτύριο του γκέτο του Βαρόνου Χιρς και την αποχαιρετήσαμε για πάντα στο σταθμό, όταν ανέβηκε μαζί με άλλους Σαλονικιούς Εβραίους στο τρένο του θανάτου. Αλλά και τη Σταυρούλα, αυτή τη μεγάλη καρδιά, που τόση αγάπη έδωσε σ’  αυτούς που πόνεσε, νοιάστηκε και αγάπησε. Αυτή που είχε τόσο κουράγιο, που «το ‘λεγε» η καρδούλα της και τόσο πολύ ήθελε να μπει στην Αντίσταση.

Ξυπόλυτοι ήρωες

Το μεγάλο ταξίδι με τους «Ξυπόλυτους ήρωες» της Αλεξάνδρας Μητσιάλη σιγά σιγά φτάνει στο τέλος του. Η ανταπόκριση των μαθητών ήταν πέρα από τις προσδοκίες μου. Πόσες ιστορίες ανακαλύψαμε, πόσες εκπλήξεις γευτήκαμε, με τι μαγικό τρόπο ξεδιπλώθηκε μπροστά μας ολόκληρη η περίοδος της γερμανικής Κατοχής, της Αντίστασης, του ξεκληρίσματος των Εβραίων, μα πάνω απ’ όλα η ιστορία των απλών ανθρώπων που απέκτησαν το ανάστημα όσων γράφουν την ιστορία με τις ίδιες τους τις πράξεις.

        

     Δεν ξεχνάμε άλλωστε ότι: «… η ιστορία φτιάχνεται από πρόσωπα και όχι από απρόσωπες δομές που κατασκευάζει ο ιστορικός, πρόσωπα που, ακόμη κι όταν οι πράξεις τους δεν αλλάζουν το ρου της ιστορίας, επηρεάζουν τους ίδιους, γύρω τους, τη συλλογική εμπειρία και την ευρύτερη κοινότητα στην οποία ζουν.»

Ρίκα Μπενβενίστε, Λούνα

Ακολουθούν οι δραστηριότητες δημιουργικής γραφής των ομάδων.

Για όλους τους μικρούς πρίγκιπες...

"Ο Μικρός Πρίγκιπας" είναι βιβλίο του Γάλλου συγγραφέα Αντουάν ντε Σαιντ - Εξυπερύ. Αν και θεωρείται παιδικό βιβλίο, απευθύνεται σε όλους. Μολονότι υποτίθεται ότι είναι παιδικό βιβλίο, ο Μικρός Πρίγκιπας κάνει μερικές βαθυστόχαστες και ιδεαλιστικές παρατηρήσεις σχετικά με τη ζωή και την ανθρώπινη φύση. Η ουσία του βιβλίου περιέχεται στις ατάκες που βγαίνουν από το στόμα της αλεπούς προς τον μικρό Πρίγκιπα: "On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux." (Δεν βλέπεις καθαρά παρά μόνον με την καρδιά. Το ουσιώδες είναι αόρατο για τα μάτια). Η αλεπού στέλνει και άλλα μηνύματα-κλειδιά, όπως: "Είσαι υπεύθυνος για πάντα, γι' αυτό που έχεις εξημερώσει" και "Ο χρόνος που πέρασες με το τριαντάφυλλό σου είναι αυτό που το κάνει ξεχωριστό για σένα".

Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ!

Κ.Π.Καβάφη: "Φωνές"

   Ήρθε και φέτος η ώρα να δούμε έναν από τους αγαπημένους μου ποιητές, τον Καβάφη. Την περυσινή χρονιά είχαμε μιλήσει αναλυτικά για τη ζωή και το έργο του (για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ). Φέτος ας νιώσουμε, ας αισθανθούμε καλύτερα την ποίησή του.  

                                        

Οι "φωνές", λοιπόν, των αγαπημένων μας προσώπων, ανθρώπων που χάσαμε, μας έχασαν κι όμως τους κουβαλάμε πάντα μέσα μας και μαζί μας σε όλη αυτήν την περιπέτεια που λέγεται ζωή…

Φωνές

Ιδανικές φωνές κι αγαπημένες εκείνων που πεθάναν, ή εκείνων που είναι για μας χαμένοι σαν τους πεθαμένους. Κάποτε μες στα όνειρά μας ομιλούνε· κάποτε μες στην σκέψι τες ακούει το μυαλό. Και με τον ήχο των για μια στιγμή επιστρέφουν ήχοι από την πρώτη ποίησι της ζωής μας — σα μουσική, την νύχτα, μακρυνή, που σβύνει.

(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Κ. Π. Καβάφης

Ο Καβάφης θεωρείται από πολλούς ως ο καλύτερος έλληνας ποιητής και ο πιο αναγνωρισμένος διεθνώς, καθώς θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές του 20^ου αιώνα. « Ο Καβάφης είναι ένα όριο, όπου η ποίηση απογυμνώνεται, προσεγγίζοντας την πρόζα» γράφει ο Σεφέρης στις δοκιμές του. Χωρίς λυρική έξαρση, χωρίς πολλά σχήματα λόγου, χωρίς μουσικότητα, με λιτό λεξιλόγιο, με «ψεύτικη» κατά το Βάρναλη γλώσσα (κακή καθαρεύουσα ή κακή δημοτική) κι όμως αυτή η ποίηση μας συγκινεί. Μας συγκινεί γιατί στο βάθος είναι δραματική. Έχει κίνηση, ζωντάνια, ηθοποιΐα, επιγραμματική λιτότητα, έχει πολλή σκέψη και πικρή ειρωνεία που φτάνει στα όρια του σαρκασμού.

Πατώντας εδώ μπορείτε να βρείτε όλα τα ποιήματά του.

Επτανησιακή σχολή

Επτανησιακή Σχολή ονομάζουμε τη λογοτεχνική σχολή που αναπτύχθηκε στα Επτάνησα κατά το 19ο αιώνα. (Σχολή στη λογοτεχνία, όπως και στις υπόλοιπες τέχνες, ονομάζουμε το σύνολο των καλλιτεχνών που παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά τόσο στα θέματα με τα οποία καταπιάνονται όσο και στην τεχνοτροπία).

                                                                                             

                                

Του γιοφυριού της Άρτας

 

Στον Ελλαδικό χώρο, καθώς και σε όλα τα Βαλκάνια, μπορεί κανείς να συναντήσει πολλά, πανέμορφα πέτρινα γεφύρια, τα οποία χαίρονται οι σύγχρονοι πεζοπόροι και περιπατητές, και μας θυμίζουν τα παλιά μονοπάτια και τους εμπορικούς δρόμους που ακολουθούσαν οι πραματευτάδες των παλαιότερων εποχών. 

Δεν υπάρχει όμως πιο χιλιοτραγουδισμένο γεφύρι όσο αυτό της Άρτας.

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Η λογοτεχνική παραγωγή της Κρήτης κατά τη διάρκεια της Βενετοκρατίας είναι πλούσια ποσοτικά και ποιοτικά και σημαντική για την μετέπειτα πορεία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Η λογοτεχνική άνθηση οφείλεται στην οικονομική και πνευματική ανάπτυξη που παρατηρήθηκε στην Κρήτη κατά την περίοδο της Βενετοκρατίας: η ειρηνική διαβίωση και η επαφή με έναν ανεπτυγμένο πνευματικά και πολιτιστικά λαό ήταν οι παράγοντες που συνετέλεσαν στην καλλιέργεια της παιδείας κατων γραμμάτων και στην εμφάνιση αξιόλογης λογοτεχνικής παραγωγής.

Ιστορίες μεταναστών

Ερωτ: Από πιο μέρος έφυγες για να έρθεις στη Κέρκυρα ;

Έφυγα από το Λονδίνο, Αγγλία.

Ερωτ: Ποιος ήταν ο λόγος ο όποιος μετανάστευσες;

Μετανάστευσα γιατί γνώρισα κάποιον αλλά δεν έμενα μόνιμα εδώ, πήγαινα πολύ συχνά στην Αγγλία, αλλά η οριστική μετανάστευση έγινε όταν ήρθε η ώρα ν παντρευτώ,  κτίσαμε το σπίτι μας και από τότε δεν ξανάφυγα για Αγγλία, μόνο για διακοπές.

Ερωτ: Ποια προβλήματα αντιμετώπισες όταν ήρθες;

Γλώσσα

Διαφορετικό τρόπο ζωής

Έκανα αρκετό καιρό μέχρι να συμβιβαστώ σε αυτό το μέρος  λόγω του καιρού του πληθυσμού και των δραστηριοτήτων.

Ερωτ: Τι άφησες πίσω σου;

Άφησα τους φίλους μου, την οικογένεια μου και τη δουλειά μου.

Ερωτ: Ποια είναι τα συναισθήματα σου τώρα που είσαι εδώ;

Νοσταλγία για την πατρίδα, χαρά λόγω γάμου και βαρεμάρα, επειδή εκεί έκανα περισσότερα πράγματα που δεν μπορώ να κάνω εδώ

Ερωτ: Τι έκανες όταν ήρθες;

Αγροτικές δουλειές με τις οποίες δεν είχα ξανά ασχοληθεί στο παρελθόν, αλλά κυρίως τουριστικές δουλειές.

Λ. Τ., Β3

Δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς

«Ξενιτεμένο μου πουλί»*

«Ξενιτεμένο μου πουλί και παραπονεμένο

η ξενιτιά σε χαίρεται κι εγώ ΄χω τον καημό σου»

   Όταν οι άντρες φεύγουν στην ξενιτιά, αφήνουν πίσω τους οικογένειες, γυναίκες, παιδιά. Οι συνθήκες ζωής όμως της γυναίκας του «ξένου» είναι πολύ μοναχικές. Με ένα μονότονο, καθημερινό πρόγραμμα, γεμάτο συγκινήσεις. Οι συνθήκες ζωής της γυναίκας του ξενιτεμένου δεν είναι εύκολες. Είναι μόνη σ΄ένα σπίτι και νιώθει πως η ζωή της είναι άδεια χωρίς αυτόν. Ο χρόνος της φαίνεται αιώνας και η ζωή της γίνεται άδεια, αφού πολλές φορές η γυναίκα κάνει πολύ καιρό να δει τον άντρα της.  Καθημερινά έχει την έγνοια για το πώς περνάει ο ξένος μακριά από την πατρίδα του. Η γυναίκα υποφέρει που είναι μακριά του, της στερείται η χαρά. Καθημερινά τον σκέφτεται και θέλει να του στείλει δώρα αγάπης, αλλά η τεράστια απόσταση που τους χωρίζει της στερεί ακόμα και αυτή τη χαρά. Το βράδυ δε μπορεί να κοιμηθεί από τις στενοχώριες και τους καημούς, κάθε πρωί κοιτάει από το παράθυρο με την κρυφή επιθυμία να δει τον άντρα της. Η απουσία του άντρα της, της στερεί τη χαρά της μητρότητας και την κρυφή επιθυμία να ταχταρίσει ένα παιδί. Αποφεύγει την επικοινωνία με τον έξω κόσμο, γιατί της θυμίζουν τον καημό της και οξύνουν τον πόνο της. Γενικά βιώνει τον καημό από την απουσία του άντρα της καθώς στερείται τις απλές χαρές της ζωής που θα ζούσε, αν βρισκόταν κοντά της.

«Θέλω να πα στην ξενιτιά»

«Θέλω να πα στην ξενιτιά να κάμω τριάντα ημέρες

και η ξενιτιά με γέλασε και κάνω τριάντα χρόνους»

"Γκρεμίζοντας"... το γεφύρι!

Για να δούμε πώς φαντάζονται τα παιδιά την ιστορία του γεφυριού:

Σαν το μετανάστη...

Η ξενιτιά για τους Έλληνες φαίνεται ότι είναι μια περιπέτεια χωρίς τέλος. Σε δύσκολες συγκυρίες πολλοί είχαν πάρει τους μακρινούς δρόμους της ξενιτιάς ονειρεύομενοι ένα καλύτερο μέλλον, μια καλύτερη ζωή που για κάποιους δυστυχώς θα μείνει ένα ανεκπλήρωτο όνειρο. «Σαν τα αγριόχορτα» λοιπόν, οι Έλληνες «φύτρωσαν» στην Αμερική, στον Καναδά, στην Αυστραλία, στη Γερμανία, στο Βέλγιο σκορπίστηκαν «στις τέσσερις άκρες του ορίζοντα» προσπαθώντας, όπως μας λέει και το επόμενο τραγούδι, να «ευδοκιμήσουν»…

Και αυτοί που μένουν πίσω να περιμένουν τους δικούς τους ανθρώπους να επιστρέψουν, περνούν το δικό τους μαρτύριο. Βιώνουν έναν ατελείωτο, βαθύ πόνο, που τις περισσότερες φορές τον κάνουν τραγούδι. Ένα τραγούδι με πολλά αναθέματα στην ξενιτιά και βαθείς και βαρείς αναστεναγμούς. Παρακάτω ακούμε τον πόνο της μάνας για το παιδάκι της που είναι στην ξενιτιά…

Πολλά από τα ρεμπέτικα τραγούδια μιλούν για τον πόνο της ξενιτιάς. Στο  τραγούδι που ακολουθεί ακούμε και πάλι τον αναστεναγμό της μάνας… 

Και  ως απάντηση ακούμε το παράπονο του ξενιτεμένου πια, ο οποίος νιώθει σαν ένας απόκληρος που περιπλανιέται δυστυχισμένος μακριά από τους δικούς του.

 

 

Σπαραχτικός ο στίχος στο επόμενο τραγούδι, γιατί πρόκειται για το γράμμα μιας μετανάστριας, η οποία γράφει στα παιδιά της που έχει να δει δυο χρόνια…

Πόσες φορές στα τραγούδια τους δεν ζητούσαν τη βοήθεια ενός πουλιού που θα πήγαινε, σαν αγγελιαφόρος, κουράγιο στη μάνα, προικιά στην αδελφούλα και φιλιά στην αγαπημένη που μένει πίσω…

 Στις φάμπρικες της Γερμανίας είχαν συγκεντρωθεί πολλοί μετανάστες από τη νότια Ευρώπη. Στο επόμενο τραγούδι περιγράφονται οι συνθήκες εργασίας τους εκεί…

Και επειδή αυτή η περιπέτεια της μετανάστευσης, όπως είπαμε παραπάνω, αλλά και όπως πάνε στις μέρες μας τα πράγματα, δεν έχει τελειωμό, αφιερώνουμε τα δύο επόμενα τραγούδια σε όλους εκείνους, από οποιαδήποτε χώρα κι αν κατάγονται, που θα πάρουν τη μεγάλη και δύσκολη απόφαση να ξενιτευτούν παλεύοντας για μια καλύτερη(;) ζωή…

ΚΑΛΗ ΤΥΧΗ…

Όσοι θέλετε να ακούσετε κι άλλα τραγούδια σχετικά με το θέμα,  πατήστε εδώ. 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

    Όπως στην αρχαιότητα έτσι και στη διάρκεια της βυζαντινής περιόδου, παράλληλα προς τη λόγια, συνεχίζεται η λαϊκή παραγωγή, δηλαδή το δημοτικό τραγούδι, συνδεδεμένο πάντα με τη μουσική και συχνά με το χορό.

    Από την αρχαιότητα και από τα βυζαντινά χρόνια τα δείγματα δημοτικών τραγουδιών που μας διασώθηκαν είναι πολύ λίγα, συνήθως αποσπασματικά, και έφθασαν στα χέρια μας ως παραθέματα σε κείμενα συγγραφέων. Και τούτο, επειδή το ενδιαφέρον για τα δημοτικά τραγούδια και η συστηματική καταγραφή τους αρχίζει στα νεότερα χρόνια και κυρίως με την ανάπτυξη της επιστήμης της Λαογραφίας. Πολλά από τα δημοτικά τραγούδια που δημιουργήθηκαν στη βυζαντινή περίοδο έφτασαν ως τις μέρες μας με την προφορική παράδοση και φυσικά με αναπροσαρμογές, ανάλογα με την εποχή και με τον τόπο. Αλλα πάλι πλάστηκαν σε νεότερα χρόνια πάνω στον τύπο των παλαιότερων.

    Συγκρίνοντας τα παλιότερα δείγματα δημοτικών τραγουδιών με τα νεότερα, διαπιστώνουμε ότι όλα ακολουθούν μερικούς βασικούς κανόνες στην τεχνοτροπία τους και παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά.

    

 Οι κυριότεροι από αυτούς τους κανόνες είναι οι εξής:

1. - Ο λιτός και πυκνός λόγος. Αποφεύγονται δηλαδή οι μακρηγορίες, τα επίθετα είναι ελάχιστα (συνήθως «χαρακτηριστικά») και ο λόγος συγκροτείται κυρίως με ουσιαστικά και ρήματα:

Σαρανταπέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες
γεφύρι -ν- εθεμέλιωναν στης Άρτας το ποτάμι.

2. - Η αρχή της ισομετρίας. Κάθε μετρική ενότητα (ημιστίχιο, στίχος ή δίστιχο) περιέχει ένα ολοκληρωμένο νόημα. Στους στίχους δηλαδή των δημοτικών τραγουδιών αποκλείονται οι διασκελισμοί. Δε θα συναντήσουμε λ.χ. ποτέ στίχους, όπου το νόημα να πηδάει στην επόμενη μετρική ενότητα, σαν κι αυτούς:

Καλότυχοι οι νεκροί που λησμονάνε
την πίκρια της ζωής. Όντας βυθίσει
ο ήλιος και το σούρουπο ακλουθήσει...
(Λ. Μαβίλης, Λήθη)

3. - Η επανάληψη ή ολοκλήρωση του νοήματος του πρώτου ημιστίχιου στο δεύτερο:

Το Μάη επαντρεύτηκε, το Μάη γυναίκα πήρε...
 Να κατακάτσει ο κουρνιαχτός, να σηκωθεί η αντάρα.

4. - Το θέμα των άσκοπων ερωτημάτων:

Μην ο Καλύβας έρχεται, μην ο Λεβεντογιάννης;
Ούδ' ο Καλύβας έρχεται ούδ' ο Λεβεντογιάννης.

5. - Το θέμα του αδυνάτου:

Αν τρέμουν τ' άγρια βουνά, να τρέμει το γεφύρι
Κι αν πέφτουν τα άγρια πουλιά, να πέφτουν οι διαβάτες...

6. - Οι προσωποποιήσεις: Τα βουνά, τα πουλιά, τα δέντρα, τα άλογα κλπ., δηλαδή κάθε έμψυχο ή άψυχο μπορεί να μιλάει και να παίρνει μέρος στη δράση.

  

 Όπως είπαμε παραπάνω, τα δημοτικά τραγούδια είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη μουσική, είναι αυτό που λέει το όνομά τους, τραγούδια. Παράγονται από λαϊκούς δημιουργούς συγχρόνως με τη μελωδία ή προσαρμόζονται νέοι στίχοι σε μελωδία γνωστή. Καθώς μεταδίδονται με την προφορική παράδοση από τόπο σε τόπο και από γενιά σε γενιά υφίστανται μεταβολές και έτσι δημιουργούνται διαφορετικές μορφές του ίδιου τραγουδιού (παραλλαγές). Είναι επίσης συνδεδεμένα με διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις: εργασίες (εργατικά), πορείες (του δρόμου), χορούς (χορευτικά), συμπόσια (της τάβλας), γάμους (του γάμου, του γαμπρού, της νύφης), αγερμούς παιδιών (κάλαντα), θανάτους (μοιρολόγια) κτλ.

     Φυσικά εμείς εδώ τα μελετούμε μόνο ως «κείμενα» που έχουν καταγραφεί πιστά από διάφορους μελετητές. Μολονότι δημοτικά τραγούδια τραγουδιούνται ακόμη σε πολλά μέρη της πατρίδας μας, εντούτοις η παραγωγή τουςέχει πια σταματήσει, επειδή οι εκφραστικές ανάγκες των ανθρώπων θεραπεύονται από την προσωπική παραγωγή. Τα πιο πρόσφατα θεωρούνται αυτά που έδωσε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος.

    

  Ως προς το περιεχόμενό τους, διαιρούνται στις εξής κατηγορίες:

Α'. - Παραλογές. Είναι πολύστιχα αφηγηματικά τραγούδια που εξιστορούν δραματικές κυρίως περιπέτειες της ζωής, πραγματικές ή φανταστικές (κάποιο περιστατικό, μια παράδοση, ένα μύθο).

Β'.  - Ακριτικά τραγούδια. Όπως και οι παραλογές, είναι από τα παλαιότερα δημοτικά μας τραγούδια. Η αρχή τουςμας οδηγεί στο Βυζάντιο.

Γ΄. - Του Χάροντα - Του Κάτω Κόσμου. Τα δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στο Χάροντα ή στον Κάτω Κόσμο συνδέονται στενά με τα μοιρολόγια, συχνά μάλιστα ταυτίζονται στη χρήση.

Δ΄. - Ιστορικά Τραγούδια. Ιστορικά θεωρούνται τα δημοτικά τραγούδια που έχουν ως θέμα τους ένα συγκεκριμένο γεγονός, εθνικό ή κοινωνικό, συνήθως επικαιρικό και θλιβερό

Ε'. - Κλέφτικα τραγούδια. Τα κλέφτικα τραγούδια αποτελούν τη νεότερη και πιο πλούσια κατηγορία δημοτικών τραγουδιών. Είναι γέννημα της ζωής των κλεφτών και αρματολών την εποχή της τουρκοκρατίας.

Στίλπων Κυριακίδης, Το Δημοτικό Τραγούδι - Συναγωγή Μελετών, Αθήνα, 1978, εκδ. Ερμής, σ. 50 κ.εξ.

Στα καμένα

Έλα να πάμε στα καμένα,
στον Υμηττό και στην Αυλώνα,
πουλιά και πεύκα συλλογίσου
ενός καμένου παραδείσου,
δέντρα που ήτανε φαντάσου
και στη σκιά τους ξεκουράσου.

Έλα και πάρε με μαζί σου
στην κυριακάτικη εκδρομή σου,
βγάλε με στο χλωρό κορμί σου,
στις εκβολές του παραδείσου.

Έλα να πάμε στα καμένα,
δε μας χωράει πια το σπίτι,
έρχονται δύσκολες ημέρες
μουτζουρωμένες σαν Δευτέρες,
έρχονται φλόγες απ' τα δάση
και μια φωτιά να μας δικάσει,
μέσα στο πύρινό της χνότο,
από τον έσχατο ως τον πρώτο.

Έλα να βγούμε απ' το σπίτι
ξανά σε δρόμους και πλατείες,
πάρε και τα παιδιά μαζί σου
εδώ, στο χείλος της αβύσσου
κι άφησε μόνη στο τραπέζι
την τηλεόραση να παίζει,
να δείχνει έγχρωμο τον πόνο
δίπλα σ' ένα φιλέτο τόνο,
να δείχνει φονικά και φλόγες,
τσόντες, πολιτικούς και ρώγες,
ενώ εμείς θα 'χουμε φτάσει
στο σταυροδρόμι του εξήντα
με τα παιδάκια μας στον ώμο,
για να μας δείχνουνε το δρόμο.

Μ. Γκανάς, Στίχοι, Μελάνι

Όταν τα έργα τέχνης επικοινωνούν...

Οι γάιδαροι δεν ήξεραν από αεροπλάνα. Ήτανε κιόλας τόσο σύγκορμα παραδομένοι στη χαρά της ζωής, που δεν τους απόμενε καιρός να προσέξουν τίποτ’ άλλο.

Σε λίγο η λαγκαδιά βόγγησε βαριά από μια σειρά εκρήξεις και σουβλερές σφυριξιές. Ήταν ένα σωστό μακελειό αθώων. Τα ζα ξεκοιλιάστηκαν, σφάχτηκαν πάνω στο τρυφερό χορτάρι, αγκρισμένα μέσα στο μεθύσι της γεννητικής τους χαράς. Ψοφούσαν κι αναστέναζαν σαν άνθρωποι. Πέφτανε χάμου και ξεψυχούσαν σιγά σιγά, γύριζαν το λαιμό τους κοιτάζοντας λυπητερά τα εντόσθιά τους, που σάλευαν σαν κοκκινωπά φίδια ανάμεσα στα πόδια τους. Κουνούσαν απάνω-κάτω τα χοντρά τους κεφάλια δίχως να καταλαβαίνουν τίποτα. Ανετρίχιαζαν,τρέμανε τα ρουθούνια τους, ανοίγανε τα πλατιά χείλια ξεσκεπάζοντας τα δόντια τους και σερνότανε με τσακισμένα πόδια. Πεθαίνανε στο τέλος βρέχοντας τα λουλούδια με το αίμα τους, και τα μεγάλα μάτια τους ήταν γεμάτα απορίες και πόνους. Ένα γαϊδουράκι με τσακισμένη τη ραχοκοκαλιά χαμόσερνε καμιά δεκαπενταριά μέτρα το κορμί του, ακουμπώντας μόνο στα μπροστινά του πόδια. Κατόπι αναδιπλώθηκε, γύρισε το κεφάλι προς τη μεγάλη λαβωματιά του κι αγκομαχούσε πολλήν ώρα ώσπου να παραδώσει.

Ένας ημιονηγός, μόλις άρχισε ο βομβαρδισμός, βάλθηκε να τρέχει σαστισμένος. Βαστούσε γερά το χαλινάρι του γαϊδάρου κι έτρεχε σαν τρελός. Έφτασε έτσι ως τ’ αμπριά των Φραντσέσκων ψωμάδων. Εκεί πια, μέσα στα γιούχα της φανταριάς, πήρε είδηση πως έσερνε πίσω του το κεφάλι του γαϊδάρου θερισμένο απ’ το λαιμό.

Μέσα στα κλειδωμένα δόντια του το ζο κρατούσε ακόμα μια τούφα κίτρινες μαργαρίτες ματωμένες.

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Στράτη Μυριβήλη, "Η ζωή εν τάφω"

Ιστορίες του παππού από τον πόλεμο...

Κατά την περίοδο 1930 - 1945 πολλοί άνθρωποι ήταν ιδιοκτήτες ζώων, επειδή ήταν πολύ χρήσιμα στις γεωργικές αλλά και άλλες επαγγελματικές δουλειές. Ένας από αυτούς ήταν και ο προπάππος μου Νικόλαος Μπάνος, ο οποίος ασκούσε τη δουλειά του μεταφορέα. Κυρίως μετέφερε τροφές (καλαμπόκι, αλεύρι) κ.α. Για να κάνει καλυτέρα τη δουλειά του, αγόρασε ένα άλογο, ουγγρικό στη ράτσα, ώστε να αντέχει τα μεγάλα βάρη, αφού η διαδρομή ήταν από τις Νυμφές στην Πόλη της Κέρκυρας και πίσω.
Κατά την έναρξη του Β' Παγκόσμιου πολέμου το Ελληνικό κράτος έστειλε ανακοίνωση ότι θα στρατολογήσουν τα ζώα, για να πάνε στον πόλεμο, να κουβαλάνε πολεμοφόδια και φαγητό στους στρατιώτες. Με την υπογραφή του προπάππου μου, αλλά και όλων των ιδιοκτητών, ήρθαν και πήραν τα ζώα από το χωριό, για το καλό της πατρίδας. Μετά τη λήξη του πολέμου το κράτος έστειλε γράμμα στον προπάππο μου ότι το άλογο είχε σκοτωθεί από γερμανικά πυρά. Τότε του έστειλαν μια άδεια άσκησης επαγγέλματος, ώστε να καταφέρει να συνεχίσει τη δουλειά του. Αγόρασε ένα λεωφορείο, το οποίο το ονόμασε «Πούλια», προς τιμή του αλόγου του, το οποίο ονομαζόταν έτσι.

Σπύρος Μπάνος, Γ2

Σκέψεις και προβληματισμοί με αφορμή το απόσπασμα:

«Τα ζα» του Στράτη Μυριβήλη

Το κείμενο με έκανε να σκεφτώ τί περνάνε τα ζώα στον πόλεμο. Δεν είχα ξανασκεφτεί πως ο πόλεμος και ειδικά οι βομβαρδισμοί καταστρέφουν ολόκληρα οικοσυστήματα. Λυπάμαι τα ζώα που εμπλέκονται στις αδικίες των ανθρώπων, χωρίς να έχουν επιλογή και χωρίς να ξέρουν τί τους γίνεται. Το κείμενο παρουσιάζει τον πόλεμο και τις συνέπειες του πολέμου με ρεαλιστικό τρόπο, όχι σαν τις ταινίες που τον παρουσιάζουν σαν να είναι κάτι συναρπαστικό.

Σοφία Πουλιάση, Γ3

Οι σκέψεις που μου δημιουργούνται με αφορμή το κείμενο, είναι πως θύματα στον πόλεμο δεν είναι μόνο οι άνθρωποι, αλλά και τα ανυπεράσπιστα ζώα. Επίσης, με κάνει να σκεφτώ και να αναλογιστώ το γεγονός ότι ο πόλεμος έχει καταστροφικές συνέπειες για τη φύση και για όλα τα όντα. Τα συναισθήματα που ένιωσα με αφορμή το κείμενο είναι θλίψη, πόνος και συμπόνια για όλα γενικότερα τα θύματα του πολέμου και οργή γι’ αυτούς που ξεκινούν πολέμους για προσωπικά συμφέροντα και φιλοδοξίες.

Εβελίνα Λάμπουρα, Γ2

Che fece .... il gran rifiuto

Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του. Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Aν ρωτιούνταν πάλι, όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει εκείνο τ’ όχι — το σωστό — εις όλην την ζωή του.

(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Ο Κ. Π. Καβάφης δίνει μεγάλη βαρύτητα στο ΌΧΙ. Σε πολλά και διάφορα διλήμματα, για τα οποία πρέπει να πάρουμε απόφαση, πιο εύκολο είναι το ΝΑΙ, το οποίο ισοδυναμεί με συμβιβασμό. Για να μην έρθει κανείς σε σύγκρουση με μια συγκεκριμένη κατάσταση, λέμε από πίεση το ΝΑΙ.

Αντίθετα το ΌΧΙ βγαίνει πιο δύσκολα, πιο βασανιστικά, γιατί μπορεί να έρθουμε σε σύγκρουση με κάποιον άλλον, να τον στεναχωρήσουμε και να τον απογοητεύσουμε, αλλά και για να μην καταπατήσουμε τις αξίες, τις αρχές και τα πιστεύω μας
Το ΌΧΙ κρύβει μέσα του μια προσπάθεια αλλαγής, επιβάλλοντας έτσι τη συνείδηση, τις αξίες, τις αρχές και τα πιστεύω μας.

Πωλίνα Πορφύρη, Γ2