Μίκης Θεοδωράκης (29 Ιουλίου 1925 - 2 Σεπτεμβρίου 2021)

 

 

 Θρηνώ, λέω ένα μεγάλο "Ευχαριστώ" και σιωπώ...

 

 

Β1 & Β2: Τα τραγούδια της ξενιτιάς

   Με αφετηρία τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς με τα παιδιά του Β1 και Β2 ταξιδέψαμε μέσα στο χρόνο ψάχνοντας τους πόθους, τα όνειρα, τον πόνο και τη νοσταλγία κάθε μετανάστη εντός και εκτός Ελλάδας φτάνοντας μέχρι τις μέρες μας.

Με αφορμή μια ... βαλίτσα

Σας καλωσορίζω στην αγαπημένη μου ενότητα με κάποια τραγούδια που αγαπώ πολύ και θα ήταν παράλειψη, αν δεν πλαισίωναν την ενότητά μας:

ξενιτιά – μετανάστευση – αποχωρισμός – συναισθήματα – βιώματα

Σπύρος Γραμμένος και Χρήστος Θηβαίος: «Στη χώρα των Λωτοφάγων (ο παππούς)»

Θανάσης Παπακωνσταντίνου – Σωκράτης Μάλαμας: «Στην Αμερική»

Για να μάθετε πληροφορίες για τους Έλληνες μετανάστες στην Αμερική

και στη Γερμανία

πατήστε εδώ και εδώ.

 Γιώργος Αετόπουλος – Δημήτρης Ζερβουδάκης: «Μετανάστης»

Για να ακούσετε μερικά (απειροελάχιστα!!!) από τα πιο αντιπροσωπευτικά τραγούδια που αναφέρονται στην ξενιτιά και στον πόνο του μετανάστη πατήστε εδώ.

Αυτό ήταν μόνο η αρχή… Περιμένω τις δικές σας μουσικές επιλογές.

 

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

«Πολλές φορές πεθύμησα να γράψω το βίο και την πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, ενός γέρου εργάτη πού πολύ αγάπησα» . 

Στη ζωή μου, οι πιο μεγάλοι μου ευεργέτες στάθηκαν τα ταξίδια και τα όνείρατα· από τους ανθρώπους, ζωντανούς και πεθαμένους, πολύ λίγοι βοήθησαν τον αγώνα μου. Όμως, αν ήθελα να ξεχωρίσω ποιοι άνθρωποι άφησαν βαθύτερα τ' άχνάρια τους στην ψυχή μου, ίσως να ξεχώριζα τρεις τέσσερεις: τον 'Όμηρο, τον Μπέρξονα, το Νίτσε και το Ζορμπά.

Ο πρώτος στάθηκε για μένα το γαληνό κατάφωτο μάτι -σαν το δίσκο του ήλιου- που φωτίζει με απολυτρωτικιά λάμψη τα πάντα· ο Μπέρξονας με αλάφρωσε από άλυτες φιλοσοφικές αγωνίες που με τυραννούσαν στα πρώτα νιάτα· ο Νίτσε με πλούτισε με καινούριες αγωνίες και μ' έμαθε να μετουσιώνω τη δυστυχία, την πίκρα, την αβεβαιότητα σε περηφάνια· κι ο Ζορμπάς μ' έμαθε ν' αγαπώ τη ζωή και να μη φοβούμαι το θάνατο».

(από τον πρόλογο του συγγραφέα)

Δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς

«Ξενιτεμένο μου πουλί»*

«Ξενιτεμένο μου πουλί και παραπονεμένο

η ξενιτιά σε χαίρεται κι εγώ ΄χω τον καημό σου»

   Όταν οι άντρες φεύγουν στην ξενιτιά, αφήνουν πίσω τους οικογένειες, γυναίκες, παιδιά. Οι συνθήκες ζωής όμως της γυναίκας του «ξένου» είναι πολύ μοναχικές. Με ένα μονότονο, καθημερινό πρόγραμμα, γεμάτο συγκινήσεις. Οι συνθήκες ζωής της γυναίκας του ξενιτεμένου δεν είναι εύκολες. Είναι μόνη σ΄ένα σπίτι και νιώθει πως η ζωή της είναι άδεια χωρίς αυτόν. Ο χρόνος της φαίνεται αιώνας και η ζωή της γίνεται άδεια, αφού πολλές φορές η γυναίκα κάνει πολύ καιρό να δει τον άντρα της.  Καθημερινά έχει την έγνοια για το πώς περνάει ο ξένος μακριά από την πατρίδα του. Η γυναίκα υποφέρει που είναι μακριά του, της στερείται η χαρά. Καθημερινά τον σκέφτεται και θέλει να του στείλει δώρα αγάπης, αλλά η τεράστια απόσταση που τους χωρίζει της στερεί ακόμα και αυτή τη χαρά. Το βράδυ δε μπορεί να κοιμηθεί από τις στενοχώριες και τους καημούς, κάθε πρωί κοιτάει από το παράθυρο με την κρυφή επιθυμία να δει τον άντρα της. Η απουσία του άντρα της, της στερεί τη χαρά της μητρότητας και την κρυφή επιθυμία να ταχταρίσει ένα παιδί. Αποφεύγει την επικοινωνία με τον έξω κόσμο, γιατί της θυμίζουν τον καημό της και οξύνουν τον πόνο της. Γενικά βιώνει τον καημό από την απουσία του άντρα της καθώς στερείται τις απλές χαρές της ζωής που θα ζούσε, αν βρισκόταν κοντά της.

«Θέλω να πα στην ξενιτιά»

«Θέλω να πα στην ξενιτιά να κάμω τριάντα ημέρες

και η ξενιτιά με γέλασε και κάνω τριάντα χρόνους»

Το Β1 προτείνει τραγούδια για την ξενιτιά...

Ο Αριστείδης Κ. προτείνει το:
"Εδώ στη ξένη χώρα"

Στίχοι: Γιώργος Σκούρτης
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Λάκης Χαλκιάς

Ο Άρης Κ. προτείνει το:
 "O Bir Ku Je"

Ο  Άρης προσπάθησε κι έκανε την απόδοση του τραγουδιού από τα αλβανικά στα ελληνικά:

Ένα τραγούδι για την ξενιτιά...ΠΟΥ ΕΙΣΑΙ ΓΙΕ ΜΟΥ

Στη βροχή και τον πλανήτη 

έφυγαν οι γιοι στην ξενιτιά

Μάνες αδερφές κλαίνε για τα παιδιά

που χάθηκαν στην γη

Πού είσαι γιε μου;

Τι είναι αυτό που κάθεται στην πόρτα 

και το βλέπει όλος ο κόσμος που πονάει

Για το παιδί, που η ξενιτιά του έχει πάρει…

Αυτό το κομμάτι δεν περιγράφεται με φωτογραφίες απλά άκου!

Παιδί μου που μου λείπεις θα σου μαζέψω λουλούδια 

καλοκαιρινά, 

θα του τα πάω στον τάφο να έχει πάντα καλοκαίρι

Όλες οι μανάδες περιμένουν με αγάπη τα παιδιά τους 

μια φορά να τα δούνε.

Οι μανάδες παντρεύουν την ξενιτιά,

που τους πήρε το μοναδικό τους παιδί 

Οι μάνες θα φοράνε ακόμα μαύρα 

για αυτούς που πάνε και δεν γυρίζουν

Οι μάνες θα φοράνε ακόμα μαύρα 

για αυτούς που πάνε και δεν γυρίζουν

Ούτε ένα παιδί δεν δέχτηκε ο κόσμος. 

Δεν στο επιστρέφουν όμως τα δάκρυα, 

Γιατί το χρήμα πάει κι έρχεται, 

αλλά η στεναχώρια μένει 

Γιατί το χρήμα πάει κι έρχεται,

αλλά μάνα και πατέρα δεν βρίσκεις…

Σαν το μετανάστη...

Η ξενιτιά για τους Έλληνες φαίνεται ότι είναι μια περιπέτεια χωρίς τέλος. Σε δύσκολες συγκυρίες πολλοί είχαν πάρει τους μακρινούς δρόμους της ξενιτιάς ονειρεύομενοι ένα καλύτερο μέλλον, μια καλύτερη ζωή που για κάποιους δυστυχώς θα μείνει ένα ανεκπλήρωτο όνειρο. «Σαν τα αγριόχορτα» λοιπόν, οι Έλληνες «φύτρωσαν» στην Αμερική, στον Καναδά, στην Αυστραλία, στη Γερμανία, στο Βέλγιο σκορπίστηκαν «στις τέσσερις άκρες του ορίζοντα» προσπαθώντας, όπως μας λέει και το επόμενο τραγούδι, να «ευδοκιμήσουν»…

Και αυτοί που μένουν πίσω να περιμένουν τους δικούς τους ανθρώπους να επιστρέψουν, περνούν το δικό τους μαρτύριο. Βιώνουν έναν ατελείωτο, βαθύ πόνο, που τις περισσότερες φορές τον κάνουν τραγούδι. Ένα τραγούδι με πολλά αναθέματα στην ξενιτιά και βαθείς και βαρείς αναστεναγμούς. Παρακάτω ακούμε τον πόνο της μάνας για το παιδάκι της που είναι στην ξενιτιά…

Πολλά από τα ρεμπέτικα τραγούδια μιλούν για τον πόνο της ξενιτιάς. Στο  τραγούδι που ακολουθεί ακούμε και πάλι τον αναστεναγμό της μάνας… 

Και  ως απάντηση ακούμε το παράπονο του ξενιτεμένου πια, ο οποίος νιώθει σαν ένας απόκληρος που περιπλανιέται δυστυχισμένος μακριά από τους δικούς του.

 

 

Σπαραχτικός ο στίχος στο επόμενο τραγούδι, γιατί πρόκειται για το γράμμα μιας μετανάστριας, η οποία γράφει στα παιδιά της που έχει να δει δυο χρόνια…

Πόσες φορές στα τραγούδια τους δεν ζητούσαν τη βοήθεια ενός πουλιού που θα πήγαινε, σαν αγγελιαφόρος, κουράγιο στη μάνα, προικιά στην αδελφούλα και φιλιά στην αγαπημένη που μένει πίσω…

 Στις φάμπρικες της Γερμανίας είχαν συγκεντρωθεί πολλοί μετανάστες από τη νότια Ευρώπη. Στο επόμενο τραγούδι περιγράφονται οι συνθήκες εργασίας τους εκεί…

Και επειδή αυτή η περιπέτεια της μετανάστευσης, όπως είπαμε παραπάνω, αλλά και όπως πάνε στις μέρες μας τα πράγματα, δεν έχει τελειωμό, αφιερώνουμε τα δύο επόμενα τραγούδια σε όλους εκείνους, από οποιαδήποτε χώρα κι αν κατάγονται, που θα πάρουν τη μεγάλη και δύσκολη απόφαση να ξενιτευτούν παλεύοντας για μια καλύτερη(;) ζωή…

ΚΑΛΗ ΤΥΧΗ…

Όσοι θέλετε να ακούσετε κι άλλα τραγούδια σχετικά με το θέμα,  πατήστε εδώ. 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΝΙΚΟ ΞΥΛΟΥΡΗ

Ο Νίκος Ξυλούρης ή Ψαρονίκος, (7 Ιουλίου 1936 - 8 Φεβρουαρίου 1980) γεννήθηκε το 1936, στο ορεινό χωριό Ανώγεια του Ρεθύμνου της Κρήτης από οικογένεια με μουσική παράδοση και πολλούς λυράρηδες. Στα πέντε του χρόνια, όταν οι Γερμανοί έκαψαν το χωριό του, ξεριζώθηκε από τον τόπο του μαζί με τους υπόλοιπους κατοίκους, οι οποίοι μεταφέρθηκαν σε χωριό της επαρχίας Μυλοποτάμου όπου παρέμειναν μέχρι και την απελευθέρωση της Κρήτης.

Σε νεαρή ακόμα ηλικία με τη βοήθεια του δασκάλου του κατάφερε να πείσει τον πατέρα του να του αγοράσει την πρώτη του λύρα και πολύ γρήγορα άρχισε να παίζει σε γάμους και πανηγύρια. Στα 17 του αποφάσισε να μετακομίσει στο Ηράκλειο και έπιασε δουλειά στο νυχτερινό κέντρο "Κάστρο". Τα πράγματα όμως δεν ήταν όπως τα περίμενε γιατί βρέθηκε αντιμέτωπος με τη "μόδα" της Ευρωπαϊκής μουσικής, κάτι τελείως ξένο για αυτόν. Τα έσοδα του μόλις και μετά βίας έφταναν να τον συντηρήσουν και πέρασε δύσκολες εποχές.

Η αναγνώριση του στην Αθήνα
Το 1969 ηχογράφησε με μεγάλη επιτυχία το δίσκο "Ανυφαντού" και λίγους μήνες αργότερα εμφανίστηκε και πάλι σε Αθηναϊκό μουσικό κέντρο. Οι καταστάσεις όμως πλέον είχαν ωριμάσει και ο κόσμος τον υποστήριζε περισσότερο. Έτσι μετακόμισε και πάλι στην Αθήνα. Γνώρισε τον ποιητή και σκηνοθέτη Ερρίκο Θαλασσινό ο οποίος αποφάσισε να τον συστήσει στο Γιάννη Μαρκόπουλο και έτσι ξεκίνησε μια λαμπρή συνεργασία με το δίσκο "Χρονικό" και τα "Ριζίτικα". Παράλληλα γνωρίστηκε με τον διευθυντή της δισκογραφικής εταιρίας COLUMBIA και έγιναν κουμπάροι.

Τα χρόνια της δικτατορίας
Το 1971 ξεκίνησε κοινές εμφανίσεις με το Γιάννη Μαρκόπουλο στη μπουάτ "Λήδρα" και η φωνή του έγινε σύμβολο της αντίστασης. Συνεργάστηκε στενά, εκείνα τα χρόνια, με τον Θρακιώτη τραγουδοποιό Θανάση Γκαϊφύλλια στις μπουάτ της Πλάκας και σε συναυλίες σε όλη την Ελλάδα
Το καλοκαίρι του 1973 τραγούδησε στο θεατρικό έργο "Το μεγάλο μας τσίρκο" με πρωταγωνιστές τον Κώστα Καζάκο και τη Τζένη Καρέζη στο θέατρο «Αθήναιον».

Το τέλος
Ο Νίκος Ξυλούρης στην ακμή της καριέρας του αντιλήφθηκε ότι έχει καρκίνο. Μετά από μεγάλο αγώνα, πολλαπλές εγχειρήσεις και αρκετή ταλαιπωρία έχασε τη μάχη στο Νοσοκομείο Πειραιώς στις 8 Φεβρουαρίου 1980 σε ηλικία μόλις 44 χρονών. Με τη φωνή και το ήθος του σημάδεψε τα χρόνια της χούντας, την αντίσταση σε αυτήν, αλλά και τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης. Όπως ο ίδιος έλεγε μετά τη μεταπολίτευση, αναφερόμενος στους ανθρώπους της μουσικής βιομηχανίας "εγώ τους ίδιους ανθρώπους έβλεπα να κανονίζουν επί χούντας, τους ίδιους βλέπω και τώρα".

Δισκογραφία
• Μια μαυροφόρα που περνά (1958)
• Ανυφαντού (1969)
• Ο Ψαρονίκος (1970)
• Μαντινάδες και χοροί (1970)
• Χρονικό (1970) σε ποίηση Κ.Χ. Μύρη
• Ριζίτικα (1971)
• Διάλειμμα (1972)
• Ιθαγένεια (1972) σε ποίηση Κ. Χ. Μύρη
• Διόνυσε καλοκαίρι μας (1972)
• Ο τροπικός της Παρθένου (1973)
• Ο Ξυλούρης τραγουδά για την Κρήτη (1973)
• Ο Στρατής Θαλασσινός ανάμεσα στους Αγάπανθους (1973)
• Περήφανη ράτσα (1973)
• Ακολουθία (1974)
• Το μεγάλο μας τσίρκο (1974) θεατρικό του Ιακ. Καμπανέλλη
• Παραστάσεις (1975)
• Ανεξάρτητα (1975)
• Κομέντια, η πάλη χωρικών και βασιλιάδων (1975)
• Καπνισμένο τσουκάλι (1975) σε ποίηση Γ.
• Τα που θυμούμαι τραγουδώ (1975)
• Κύκλος Σεφέρη (1976)
• Ερωτόκριτος (1976) βασισμένο στο έμμετρο μυθιστόρημα του Β Κορνάρου
• Η συμφωνία της Γιάλτας και της πικρής αγάπης (1976)
• Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι (1977) σε ποίηση Δ. Σολωμού
• Τα ερωτικά (1977)
• Τα Ξυλουρέικα (1978)
• Τα αντιπολεμικά (1978)
• Σάλπισμα (1978)
• 14 χρυσές επιτυχίες (1978)

Μετά Θάνατον Δισκογραφία
• Τελευταία ώρα Κρήτη (1981)
• Νίκος Ξυλούρης (1982)
• Πάντερμη Κρήτη (1983)
• Ο Δείπνος ο μυστικός (1984)
• Σταύρος Ξαρχάκος: Θεατρικά (1985)
• Ο Γιάννης Μαρκόπουλος στον ελληνικό κινηματογράφο (1988)
• Η συναυλία στο Ηρώδειο 1976 (1990)
• Το χρονικό του Νίκου Ξυλούρη (1996)
• Νίκος Ξυλούρης (2000)
• Η ψυχή της Κρήτης(2002)
• Ήτανε μια φορά...(2005)
• Του Χρόνου Τα Γυρίσματα (2005)

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιλέξει κανείς κάποιο από τα τραγούδια του. Εμείς επιλέξαμε ένα από τα πολλά, γιατί «τούτες τις μέρες που ο άνεμος μας κυνηγά» ο λόγος αυτών των ποιητών μας είναι περισσότερο από ποτέ απαραίτητος…