Δ. Ψαθά, Οι πιτσιρίκοι

Ας μπούμε στο κλίμα της εποχής με κάποια τραγούδια:

Ο Σαλταδόρος του Μ. Γενίτσαρη που αναφέρεται στο απόσπασμα:

και ένα τραγούδι για το πολυτιμότερο αγαθό εκείνη την εποχή, το ψωμί:

    Θα ήταν μεγάλη παράλειψη, αν δεν αναφερόμουν και στην ταινία: "Το ξυπόλυτο Τάγμα", μια ταινία σταθμός για το ελληνικό σινεμά. Η ταινία πραγματεύεται την αληθινή ιστορία των ορφανών παιδιών του Παπάφειου Ορφανοτροφείου της Θεσσαλονίκης που έμειναν κυριολεκτικά στο δρόμο, όταν εκδιώχτηκαν από το ίδρυμα από τους Γερμανούς Ναζί στη περίοδο της Γερμανικής Κατοχής. Ζώντας όλα μαζί σε παράγκες και παραπήγματα της Άνω Πόλης της Θεσσαλονίκης, τα παιδιά αυτά όχι μόνο κατάφεραν να επιβιώσουν, αλλά και να κάνουν τη ζωή των Γερμανών δύσκολη προκαλώντας τους δολιοφθορές, αλλά και να βοηθήσουν και άλλους συνανθρώπους τους που είχαν ανάγκη. Τα παιδιά αυτά έγιναν σύμβολο του Αγώνα των Ελλήνων κατά των Ναζί και σύμβολα όλων των σαλταδόρων.
   Δεν θα μπορούσα, επίσης, να μην αναφερθώ στο βιβλίο της Αλεξάνδρας Μητσιάλη, "Ξυπόλυτοι Ήρωες" που αναφέρεται στο θέμα και δουλέψαμε πέρσι με τα παιδιά της γ΄ γυμνασίου. Ήταν ένα "ταξίδι" που πάντα θα θυμάμαι με νοσταλγία και τους ευχαριστώ θερμά γι'  αυτό!
   Για τους "Ξυπόλυτους Ήρωες" πατήστε εδώ.

 Σημείωση: Αφιερωμένο σε όσους αγωνίζονται χωρίς να ξεχνούν ότι πρώτα από όλα είναι
                                                                   άνθρωποι.

Από καρδιάς

Το σεριάνισμα στην ιστορία με όχημα τους «Ξυπόλυτους ήρωες» της Αλεξάνδρας Μητσιάλη  ολοκληρώθηκε με την εκδρομή μας στη Θεσσαλονίκη, την πόλη μέσα στην οποία δρουν και αντιδρούν οι ήρωες του βιβλίου μας, και τη συνάντηση που είχαμε εκεί με την κυρία Μητσιάλη.

    Η προσμονή ήταν μεγάλη και η συγκίνηση ακόμα μεγαλύτερη. Συναντηθήκαμε μαζί της στο φιλόξενο χώρο του βιβλιοπωλείου «ΙΑΝΟΣ». Τα παιδιά, αν και κουρασμένα από τη μεγάλη πεζοπορία που προηγήθηκε (από τις φυλακές του Επταπυργίου και τη βόλτα στην Άνω πόλη κατεβήκαμε στο κέντρο της πόλης με ενδιάμεσες στάσεις – αναφορές στο βιβλίο μας), ανυπομονούσαν για τη συνάντηση. Η ατμόσφαιρα από την αρχή ήταν ζεστή και φιλική. Δε χρειάστηκε να σπάσει κανένας πάγος, γιατί απλούστατα ποτέ δε υπήρξε! Η κυρία Μητσιάλη γλυκιά και άνετη μαζί τους, συζήτησε μαζί τους για την ιστορία, αλλά και απάντησε σε πολλές ερωτήσεις τους.

   Συζητήσαμε για τους απόντες αυτής της πόλης, εβραίους και μουσουλμάνους,  τα χνάρια των οποίων αναζητήσαμε στους μεγάλους περιπάτους μέσα στην πόλη. Ξεφυλλίσαμε τις σελίδες της ιστορίας, που ακόμη τις αποσιωπούμε και δεν τολμούμε να μιλήσουμε γι’  αυτές. Αναζητήσαμε τους εβραίους στο Φραγκομαχαλά, στην πλατεία Ελευθερίας, στις στοές, στα χάνια και στις αγορές τους. Τους μουσουλμάνους στα χαμάμ και στο Μπεζεστένι, στο Γεντί Κουλέ και στην Άνω πόλη. Αποτίσαμε φόρο τιμής σε όσους αντιστάθηκαν την περίοδο της Κατοχής στις φυλακές του Επταπυργίου και στο στρατόπεδο του Παύλου Μελά. Αν και εστιάσαμε το ενδιαφέρον μας στον 20^ο αιώνα και ιδιαίτερα στην περίοδο της Κατοχής, καθόλου δεν αδιαφορήσαμε για τη ρωμαϊκή και μεσαιωνική ιστορία της πόλης.

   Ήταν μια εκδρομή που χρόνια τη σκεφτόμουν. Ήταν μια ιστορική περίοδος που ονειρευόμουν να την ψάξουμε με τα παιδιά. Χρειαζόμουν ένα «όχημα», ένα μέσο και αυτό το βρήκα μέσα από το βιβλίο της Αλεξάνδρας Μητσιάλη. Όμως σε τέτοιες προσπάθειες χρειάζεσαι και την παρέα που θα συνοδοιπορήσει μαζί σου ως το τέλος. Στάθηκα πολύ τυχερή, γιατί συνεργάστηκα για τρία χρόνια μ’  αυτά τα παιδιά. Η ώσμωση από την αρχή δυνατή, η αλληλεπίδραση ανείπωτη. Ήταν όλα ιδανικά για να πραγματοποιήσω το όνειρό μου.

Σας ευχαριστώ όλους!   

Ξυπόλυτοι ήρωες

       

Το μεγάλο ταξίδι με τους «Ξυπόλυτους ήρωες» της Αλεξάνδρας Μητσιάλη σιγά σιγά φτάνει στο τέλος του. Η ανταπόκριση των μαθητών ήταν πέρα από τις προσδοκίες μου. Πόσες ιστορίες ανακαλύψαμε, πόσες εκπλήξεις γευτήκαμε, με τι μαγικό τρόπο ξεδιπλώθηκε μπροστά μας ολόκληρη η περίοδος της γερμανικής Κατοχής, της Αντίστασης, του ξεκληρίσματος των Εβραίων, μα πάνω απ’ όλα η ιστορία των απλών ανθρώπων που απέκτησαν το ανάστημα όσων γράφουν την ιστορία με τις ίδιες τους τις πράξεις.

        

     Δεν ξεχνάμε άλλωστε ότι: «… η ιστορία φτιάχνεται από πρόσωπα και όχι από απρόσωπες δομές που κατασκευάζει ο ιστορικός, πρόσωπα που, ακόμη κι όταν οι πράξεις τους δεν αλλάζουν το ρου της ιστορίας, επηρεάζουν τους ίδιους, γύρω τους, τη συλλογική εμπειρία και την ευρύτερη κοινότητα στην οποία ζουν.»

Ρίκα Μπενβενίστε, Λούνα  

Ακολουθούν οι δραστηριότητες δημιουργικής γραφής των ομάδων.

Ξυπόλυτοι ήρωες

Μέσα από το βιβλίο γνωρίζουμε και την πιτσιρικαρία του «Ξυπόλυτου Τάγματος». Πρόκειται για τα 160 παιδιά, που η δράση τους πήρε διαστάσεις μύθου όταν διώχτηκαν από τα ορφανοτροφεία της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί κατακτητές στα χρόνια της Κατοχής του Bʼ Παγκοσμίου Πολέμου και πετάχτηκαν στο δρόμο.

     Αυτά τα  ορφανά, λοιπόν, για να επιβιώσουν, παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους! Οργανώνονται σαν μυστικός «στρατός», με ιεραρχία και πειθαρχία. Μόνα τους συγκροτούν ομάδες κρούσης και βοήθειας. Πηγή για την τροφοδοσία τους είναι τα γερμανικά καμιόνια που κουβαλάνε ψωμί και τρόφιμα. Τα παγιδεύουν και τα κλέβουν! Τα κλεμμένα μοιράζονται στα ορφανά, αλλά και σε άλλους κατοίκους της Θεσσαλονίκης που είχαν ανάγκες!

Τα παιδιά του «Ξυπόλυτου Τάγματος» έμειναν στην ιστορία σαν σαλταδόροι!

Με το Ξυπόλυτο τάγμα ασχολήθηκαν ο Φώτης, η Σάντρα, η Ιωάννα και η Χριστίνα.

Ξυπόλυτοι ήρωες

    Ήρθε η ώρα να παρουσιάσουμε και τα κορίτσια του βιβλίου μας, την Αλέγρα που τόσο αγαπήσαμε και συμπονέσαμε. Καρδιοχτυπήσαμε μαζί της, την ακολουθήσαμε στο μαρτύριο του γκέτο του Βαρόνου Χιρς και την αποχαιρετήσαμε για πάντα στο σταθμό, όταν ανέβηκε μαζί με άλλους Σαλονικιούς Εβραίους στο τρένο του θανάτου. Αλλά και τη Σταυρούλα, αυτή τη μεγάλη καρδιά, που τόση αγάπη έδωσε σ’  αυτούς που πόνεσε, νοιάστηκε και αγάπησε. Αυτή που είχε τόσο κουράγιο, που «το ‘λεγε» η καρδούλα της και τόσο πολύ ήθελε να μπει στην Αντίσταση.

Ξυπόλυτοι ήρωες

Το μεγάλο ταξίδι με τους «Ξυπόλυτους ήρωες» της Αλεξάνδρας Μητσιάλη σιγά σιγά φτάνει στο τέλος του. Η ανταπόκριση των μαθητών ήταν πέρα από τις προσδοκίες μου. Πόσες ιστορίες ανακαλύψαμε, πόσες εκπλήξεις γευτήκαμε, με τι μαγικό τρόπο ξεδιπλώθηκε μπροστά μας ολόκληρη η περίοδος της γερμανικής Κατοχής, της Αντίστασης, του ξεκληρίσματος των Εβραίων, μα πάνω απ’ όλα η ιστορία των απλών ανθρώπων που απέκτησαν το ανάστημα όσων γράφουν την ιστορία με τις ίδιες τους τις πράξεις.

        

     Δεν ξεχνάμε άλλωστε ότι: «… η ιστορία φτιάχνεται από πρόσωπα και όχι από απρόσωπες δομές που κατασκευάζει ο ιστορικός, πρόσωπα που, ακόμη κι όταν οι πράξεις τους δεν αλλάζουν το ρου της ιστορίας, επηρεάζουν τους ίδιους, γύρω τους, τη συλλογική εμπειρία και την ευρύτερη κοινότητα στην οποία ζουν.»

Ρίκα Μπενβενίστε, Λούνα

Ακολουθούν οι δραστηριότητες δημιουργικής γραφής των ομάδων.

Ξυπόλυτοι ήρωες

Με πολύ μεγάλη χαρά σας ανακοινώνω ότι  ο «δικός μας» Τάκης, η  Σταυρούλα μας, η Αλέγρα, ο Πέπο και όλα τα υπόλοιπα παιδιά και ήρωες του βιβλίου μας «σήκωσαν» ψηλά το βραβείο!!! Το βιβλίο που διαβάζουμε παρεούλα βραβεύτηκε  με το Κρατικό  Βραβείο  Εφηβικού – Νεανικού μυθιστορήματος!

Η ίδια η κυρία Μητσιάλη έγραψε για τη βράβευσή της την παρακάτω αφιέρωση:

«…Νιώθω μεγάλη την τιμή αυτή και αφιερώνω το βραβείο στη Λογοτεχνία, στη Δίκαιη Μνήμη και σε όλους εκείνους που έβαλαν την ψυχή τους για να γύρει τότε η πλάστιγγα προς τη σωστή πλευρά...»